Βασίλης Νόττας: Το Ιστολογοφόρο

Κοινωνία, Επικοινωνία, Φαντασία και άλλα

Posts Tagged ‘Φάντο’

Άπιστες μεταφράσεις: Για μια Βέσπα και μία Λαμπρέτα

Posted by vnottas στο 6 Ιανουαρίου, 2021

images (6)

Μιλούσαμε τις προάλλες για τη λαϊκή μουσική της Πορτογαλίας, συγκεκριμένα για τα Φάντο (τα τραγούδια του Πεπρωμένου και της Νοσταλγίας), και είχα αναρτήσει μια προσπάθεια απόδοσης στα Ελληνικά ενός από αυτά, ένα φάντο τραγουδησμένο από τον  Antonio Zambujo.

Συνέχισα να ψάχνω την πορτογαλική μουσική και έπεσα πάνω σ’ ένα άλλο δημιούργημα του  Zambujo που δεν είναι ακριβώς Φάντο, αλλά μάλλον μια τρυφερή μπαλάντα αφιερωμένη σε ένα σκούτερ, μία Λαμπρέτα! Μου άρεσε και έχω τους λόγους μου. Όταν ήμουν έφηβος ζαχάρωνα κάτι ανάλογο: μια Βέσπα σε σκίτσο, ακριβώς δίπλα στο χρονογράφημα του Ψαθά, που βρισκόταν στην πρώτη σελίδα των ¨Νέων¨, κάτω αριστερά. Η διαφήμιση αναδημοσιευόταν για πολύ καιρό, αλλά το όνειρο για μια πιο στενή σχέση με το δίκυκλο παρέμενε άπιαστο.

Ελλείψει βέσπας  βολευόμουν σποραδικά με ένα ασθενικό μηχανάκι που ο Γιάκης (ο αγαπημένος θείος μου), δεν πολυχρησιμοποιούσε και που νόμιζε ότι το να του βγάζει το μπουζί θα ήταν αποτελεσματικό μέτρο κατά των (πολυμήχανων) υφαρπακτικών αποπειρών μου.

Φυσικά όταν λίγο αργότερα βρέθηκα για σπουδές στην Ιταλία (Φλωρεντία) όπου τα οχήματα ήταν πολύ πιο προσιτά απ’ ότι στην Ελλάδα της εποχής,  ένα από τα πρώτα πράγματα που κατάφερα να αποκτήσω ήταν μια χαμηλοκάπουλη βέσπα, τελευταίο χέρι,  αλλά ακόμη κοτσονάτη.

Οι συνομήλικοί μου Ιταλοί ήταν τότε χωρισμένοι σε δύο φράξιες: στους ¨βεσπάδες ¨ και τους ¨λαμπρετάδες¨. Τα δύο δίκυκλα είχαν περίπου τα ίδια κυβικά,  δεν έσταζαν λάδια ούτε έκαιγαν πόδια όπως τότε οι μοτοσικλέτες,  αλλά είχαν αλλιώτικο ντιζάιν το ένα  από το άλλο, κινητήρα   διαφορετικής τεχνολογίας και οπωσδήποτε διαφορετικά ηχητικά γνωρίσματα. Η Λαμπρέτα έκανε περισσότερη φασαρία και είχε πιο σκαστό ήχο. Η Βέσπα ήταν πιο συμμαζεμένη και σχετικά αθόρυβη. ‘Όμως, εδώ που τα λέμε, οι Ιταλοί συμφοιτητές μου συμφωνούσαν ότι εκείνο με το οποίο μπορούσες να κάνεις ¨τα πάντα¨ είχε τέσσερις ρόδες. Ήταν το σούπερ αυτοκίνητο της εποχής: το πεντακοσαράκι. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Fados στα ελληνικά, ΤΑ ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΑ, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ - ΣΤΙΧΟΙ | Με ετικέτα: , , | 2 Σχόλια »

Ας μιλήσουμε για Φάντο…(και για το παράπονο ενός πληγωμένου απ’ την αγάπη)

Posted by vnottas στο 22 Δεκεμβρίου, 2020

αρχείο λήψης

Τα φάντο είναι λαϊκά τραγούδια της Πορτογαλίας που έχουν πολλά κοινά σημεία με τα δικά μας λαϊκά. Έχουν κι αυτά, τόσο μια ¨έντεχνη¨, όσο και μια ¨αυθόρμητη¨, ¨παραδοσιακή¨ εκδοχή και συνοδεύονται σχεδόν πάντα από την πορτογαλική κιθάρα  που το κελάρυσμα (και το ηχείο) της φέρνει κάπως στο μπουζούκι ή και στα άλλα λαουτοειδή. Τα φάντο μιλούν κι αυτά για τον έρωτα, για τον ξενιτεμό, για τη ζωή και τα προβλήματα των απλών ανθρώπων και εάν τα δικά μας λαϊκά εστιάζουν συχνά στην (δύσκολη στην μετάφραση) λέξη ¨φιλότιμο¨, τα Λουζιτάνικα περιφέρονται γύρω από την εξίσου ζόρικη έννοια/λέξη ¨saudade¨. Ας πούμε ότι πρόκειται κυρίως για νοσταλγία τόπων και αισθημάτων που καλύπτεται από ένα πέπλο λυρικής μελαγχολίας.

Ξέρω κάποιον που έμαθε τα ιταλικά μόνο και μόνο για να μπορέσει να απολαύσει τις κλασικές Όπερες  στην πρωτογενή τους γλώσσα· δεν θα με εξέπληττε αν με πληροφορούσαν πως υπάρχουν και εκείνοι που έμαθαν τα πορτογαλικά γιατί αγάπησαν τα φάντο. Εγώ θα ήθελα, αλλά δεν διαθέτω αρκετό απ’ τον απαραίτητο χρόνο. Όμως επειδή υπάρχουν ήδη μεταφράσεις σε πιο προσιτές γλώσσες κάποια (έμμεση) απόπειρα απόδοσης στα ελληνικά μπορεί να γίνει. Στην κάθετη στήλη στα αριστερά του Ιστολογοφόρου μπορείτε α βρείτε κάτι σχετικό. Επίσης  μπορείτε να βρείτε εδώ την προσαρμογή σε φάντο ενός τραγουδιού του Ζακ Μπρελ.

Εδώ παρακάτω μια προσπάθεια απόδοσης ενός φάντο των José Eduardo Agualusa (στίχοι) και Ricardo Cruz (μουσική). Πρόκειται για το παράπονο κάποιου προδομένου απ’ την αγάπη. Τραγουδά ο Antonio Zambujo

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Fados στα ελληνικά, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ - ΣΤΙΧΟΙ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Παναγής Αντωνόπουλος: Στίχοι σε Φάντο

Posted by vnottas στο 28 Ιανουαρίου, 2014

Όταν το περασμένο καλοκαιράκι έλαβα μήνυμα με καλά λόγια από τον Παναγή Αντωνόπουλο, οφείλω να ομολογήσω ότι απάντησα και ευχαρίστησα χωρίς να έχω εντοπίσει τον αποστολέα. Μόνο στη συνέχεια ανακάλυψα ότι πρόκειται για έναν ιδιαίτερα αγαπητό ταξιδευτή-λογοτέχνη που ανάμεσα στ’ άλλα έχει χαρίσει ελληνικούς στίχους σε μουσικές που κι εγώ αγαπώ. Καπετάνιε συγγνώμη.

 Παναγής Αντωνόπουλος: Το μπάρκο

rhtos-antonopoylos

Συ θάλασσα

Έκλεψα τ’ ουρανού τη φορεσιά τη γιορτινή.

Στο στέρνο κάρφωσα την Κασσιόπεια, λαχταριστό πλουμίδι.

Συ θάλασσα μάγισσα μου ‘κλεψες την ψυχή

και μ’ έστειλες σα λάφυρο στου Ποσειδώνα την οργή παιχνίδι. […]

7569527650_f7bfc4933d_z

Εδώ παρακάτω οι στίχοι που εμπνεύστηκε ο Παναγής Αντωνόπουλος από ένα όμορφο φάντο (Nem as paredes comfeso) Στη συνέχεια η κλασική εκτέλεση της Αμαλίας Ροντρίγκες και μια εξαιρετική εκτέλεση σε φάντο-μπλουζ.

 Γιατί μου λες
Τραγούδι Amalia Rodrigues
Mόυσική Ferrer Trindade (Port) 1939
Στίχοι Παν. Αντωνόπουλος Αθήνα 11/11/09

Γιατί μου λες σ’ αγαπώ
αφού φοβάσαι
πως θα ’ρθει κάποια στιγμή
και θύμα θα ’σαι.
Γιατί μου λες σ’ αγαπώ
χωρίς να νιώσεις
πόσο μεγάλο
είναι το “θέλω’
που θα μου δώσεις .

Γιατί με μπλέκεις
σ’ ένα αγαπώ που δεν βλέπεις
Γιατί ξεπέφτεις
σ’ αγαπώ προσποιητό.
Όταν μπορείς
ψάξε να βρεις
αυτό που φταίει , μα
πόνο μη φέρεις.
ενοχές μη μεταφέρεις .

Γιατί μου λες σ’ αγαπώ
δίχως να ξέρεις
η λέξη αυτή τι θα πει
πως την προφέρεις .
Γιατί μου λες σ’ αγαπώ
μιά και δεν διώχνεις
τις εμμονές σου
πόνο που κάνουν
αυτό που νιώθεις.

Η Αμάλια

Και ο Rui Veloso

Posted in ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ - ΣΤΙΧΟΙ | Με ετικέτα: , , , | 1 Comment »

Παράξενη ζωή

Posted by vnottas στο 10 Νοεμβρίου, 2013

ContentSegment_13296138$W450_H_R0_P0_S1_V1$Jpg 

Ποιος να το θέλησε Θεός

να ζω το νόστο των καιρών

να ’μαι ανήσυχος διαρκώς

να ζω το άγχος των πολλών

Ποιος να το θέλησε Θεός

 

Μα τι παράξενη ζωή

περνάς φτωχή καρδιά μου

ζωή χαμένη, απατηλή

με γεύση πέτρας  κι άμμου

Μα τι παράξενη ζωή

 

Μια ανυπόταχτη καρδιά

που διαταγές δεν παίρνει

στης γης την μυρμηγκοφωλιά

σέρνεται πληγωμένη

Μια ανυπόταχτη καρδιά

 

Αν θέλεις πάψε να χτυπάς

μαζί σου δεν θα μ’ έχεις

αφού δεν ξέρεις που να πας

γιατί ακόμη τρέχεις;

Αν θέλεις πάψε να χτυπάς…

*

Πρόκειται για ένα Φάντο  πρωτοτραγουδισμένο το 1961 από την Amália Rodrigues  σε στίχους δικούς της και  μουσική του Alfredo Marceneiro. Η απόδοση στα ελληνικά που σας έφτιαξα (βασισμένη στην ιταλική μετάφραση που θα βρείτε εδώ παρακάτω), δεν είναι ιδιαίτερα πιστή στο γράμμα,  αν και ελπίζω να τα πηγαίνει καλά με το πνεύμα του τραγουδιού.

Η ανάγνωση της απόδοσης στα ελληνικά

Εδώ με τους Paulo Gonzo & Carlos do Carmo

*

Estranha forma de vida με την Amália Rodrigues 

…και με την Mariza 

*

images (10)

Estranha forma de vida

Foi por vontade de Deus
Que eu vivo nesta ansiedade
Que todos os ais são meus,
Que é toda a minha saudade
Foi por vontade de Deus.

Que estranha forma de vida
Tem este meu coração
Vive de vida perdida
Quem lhe daria o condão?
Que estranha forma de vida.

Coração independente
Coração que não comando
Vives perdido entre a gente
Teimosamente sangrando
Coração independente.

Eu não te acompanho mais
Para, deixa de bater
Se não sabes onde vais,
Porque teimas em correr?
Eu não te acompanho mais.
Estranha forma de vida 

αρχείο λήψης

Strana forma di vita

Fu per volere di Dio
che io vivo in questa ansietà,
che tutti i lamenti sono miei,
che è tutta mia la nostalgia,
fu per volere di Dio.

Che strana forma di vita
ha questo mio cuore:
vive di vita perduta.
Chi gli ha dato questo potere?
Che strana forma di vita.

Cuore indipendente,
cuore che io non comando,
vivi perso tra la gente,
continuamente sanguinando,
cuore indipendente.

Io non ti accompagno più:
fermati, cessa di battere.
Se non sai dove vai,
e perchè continui a correre,
io non ti accompagno più.

Προσθήκη: Συνειρμοί…

Καρδιά παραπονιάρα

Στίχοι:  Γιάννης Λελάκης

Μουσική:  Απόστολος Χατζηχρήστος

Ποια λύπη σε βαραίνει
βαριά κι αφόρητη
καρδιά παραπονιάρα
κι απαρηγόρητη

Σ’ αυτόν τον ψέυτη κόσμο
τον τόσο άπονο
Καρδιά γιατί να λειώνεις
με το παράπονο

Ποιος σ’ έχει αδικήσει
και σε ξεγέλασε
μίλησε καρδιά μου
και χαμογέλασε

*

Posted in Fados στα ελληνικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

Λευκό τριαντάφυλλο

Posted by vnottas στο 28 Ιουλίου, 2013

Ένα όμορφο λαικό τραγουδάκι της Λουζιτανίας από την έξοχη Μαρίζα, και μια προσπάθεια να το πλησιάσουμε χρησιμοποιώντας την  ελληνική γλώσσα

Τριαντάφυλλο στο στήθος

και μ’ όλους χόρευα με πάθος

Τριαντάφυλλο στο στήθος

M’ όλους χόρευα με πάθος

Τόσες ήταν οι στροφές μου

Πού ‘φυγε μακριά μου τ’ άνθος

Τόσες οι γυροβολιές μου

Πού μακριά έφυγε τ’ άνθος

*

Όποιος αντέχει

Του έρωτα τη ζάλη

Το ρόδο  μου ας βρει

Στο πέτο ας το βάλει

*

Ω ευωδιαστό μου ρόδο

Ω λευκό τριανταφυλλάκι

Ω ευωδιαστό μου ρόδο

Ω λευκό τριανταφυλλάκι

Αν τα ρόδα αγαπάει

Ας αγαπά κι εμέ λιγάκι

Αν τα ρόδα αγαπάει

Ας αγαπά κι εμέ λιγάκι

*

Όποιος αντέχει

Του έρωτα τη ζάλη

Το ρόδο μου ας βρει

Στο στήθος ας το βάλει

.

 

*

811082563

Rosa branca

De rosa ao peito na roda 
Eu bailei com quem calhou
Tantas voltas dei bailando
Que a rosa se desfolhou

Quem tem, quem tem
Amor a seu jeito
Colha a rosa branca
Ponha a rosa ao peito

Ó roseira, roseirinha
Roseira do meu jardim
Se de rosas gostas tanto
Porque não gostas de mim?

images (2)

Rosa biancha

Rosa al petto in cerchio

ballavo con chi capitava,

girai talmente tante volte

e la rosa si sfogliava…

*

Chi sente, chi sente

di esser nato per l’amore

Colga la rosa bianca se la ponga al petto

 *

Oh roseto, rosetino,

roseto del mio giardino

se le rose ti piaccion tanto

perché non ti piaccio anch’io?

ρόντα

Posted in Fados στα ελληνικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 2 Σχόλια »