Οι φοιτητές μου με κάλεσαν να λάβω μέρος σε μία δημόσια συζήτηση για τα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Η εκδήλωση έγινε χτες στην  κατειλημμένη σχολή Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ στη Θεσσαλονίκη. Τους ρώτησα αν η απόφαση για την εκδήλωση ήταν του φοιτητικού συλλόγου  και με διαβεβαίωσαν πως ναι, την είχε ψηφίσει η Γενική Συνέλευση. Ωστόσο, σας ομολογώ ότι ήμουν έτοιμος να αποδεχτώ την πρόσκληση, ακόμη και αν προερχόταν από κάποια από τις ομάδες που συνδιοργανώνουν τη φοιτητική κινητοποίηση. Κι αυτό γιατί πιστεύω ότι καμία κινητοποίηση και καμία πρωτοβουλία βελτίωσης, ή παρέμβασης ή και αγανάκτησης ακόμη, δεν έσφαλε διοργανώνοντας συζήτηση, διάλογο και δημόσιο προβληματισμό.

Η σημερινή φοιτητική γενιά είναι ευγενικότερη από τη δικιά μου και για αυτό οι φοιτητές μου με ευχαρίστησαν που πήγα. Εγώ (με έναν αδιόρατο κόμπο στο λαιμό) τους εξήγησα ότι το να κουβεντιάσω μαζί τους για τα τρέχοντα στον τόπο, το θεωρώ κάτι παραπάνω από αυτονόητη υποχρέωσή μου και μαζί, μεταξύ μας, ένοιωσα  ευτυχής για την εμπιστοσύνη που μου έδειχναν.

Όταν πήρα το λόγο προσπάθησα να τους πω ότι η «κλοπή του μέλλοντος»  δεν αφορά μόνον εκείνους ή και τους ακόμη νεώτερους δεκαεξάρηδες μαθητές των λυκείων. Αφορά και εκείνους της δικής μου γενιάς, που προσπάθησαν στον καιρό τους να βελτιώσουν τον κόσμο και έχασαν. Όταν έχαναν όμως, είχαν μια παρηγοριά: τη ζωή που τραβάει την ανηφόρα και που αργά ή γρήγορα  δικαιώνει τους αγώνες για το κοινό καλό. Όμως, ξαφνικά, εδώ και πάνω κάτω δυο δεκαετίες, παρουσιάστηκαν κάτι περίεργοι τύποι, που χρησιμοποιώντας τα πολλαπλά μεγάφωνα της πολιτισμικής βιομηχανίας ισχυρίστηκαν πώς πάει η Ιστορία, τελείωσε, όποιος βολεύτηκε, βολεύτηκε, το στάτους κβο παγιώθηκε οριστικά και τα σκυλιά δεμένα. Επί δύο δεκαετίες τώρα, αυτοί οι τύποι, αγνοώντας τη φυσική και ηθική μόλυνση που προκαλούν και που κατατρώει τον πλανήτη, καταβροχθίζουν όχι μόνο τα όνειρα των παλιών (μικρό το κακό), αλλά εμποδίζουν και τους νεώτερους να ονειρευτούν και να ζήσουν .

Μετά μπαίνοντας στα θέματα που απασχολούν ιδιαίτερα τη Σχολή μου αναρωτήθηκα (μαζί με τα παιδιά) τι παιχνίδι παίζεται στα Μέσα Επικοινωνίας. Και είπα ότι θα πρέπει να μελετήσουμε σε ποιο βαθμοί οι επιδέξιοι παραθυρούχοι καβαλαραίοι των ΜΜΕ α) μετατράπηκαν ξαφνικά σε εξεγερμένους πολίτες (!),  β) προσπαθούν απλά να ιππεύσουν το άτι της εξέγερσης για να εξακολουθήσουν να είναι αρεστοί στις ¨μάζες¨ και κατά συνέπεια αρκούντως πειστικοί όταν πουλάνε τα διαφημιστικά τους μηνύματα,  γ) παίζουν άλλα πολιτικά παιχνίδια που δεν είναι ασύμβατα ούτε με ενδεχόμενες κυβερνητικές αλλαγές, ούτε  με άλλες σκοτεινές και αδιόρατες σκοπιμότητες.

 Όποια κι αν είναι τα κίνητρά τους, εκείνο που είναι ορατό είναι η κατασκευή ενός μπερντέ πάνω στις οθόνες, όπου καπάτσοι  καραγκιοζοπαίκτες και γνωστοί και μη εξαιρετέοι καραγκιόζηδες δίνουν παραστάσεις σε απευθείας μετάδοση, άλλοτε επαναφέροντας τις πιο μαύρες εκδοχές του παρελθόντος και άλλοτε φορώντας κουστούμια  ίμο.

Ύστερα, για να είμαι πιο συγκεκριμένος,   μίλησα για τους κινδύνους που περιλαμβάνει μια «παγκοσμιοποίηση¨ που υποκρύπτει την επανεγκαθίδρυση μιας αυτοκρατορίας, ένας (νέο)φιλελευθερισμός που δύσκολα κρύβει τη θέληση για ασυδοσία και πανκυριαρχία των Ιδιωτών, και ένας μετανεωτερισμός (όρος συμβατικός έως ότου ξεκαθαρίσουν οι έννοιες) που υφαίνει το θεωρητικό χαλί για τα παραπάνω, χρησιμοποιώντας ως ιστούς τον ατομικισμό, τον άκρατο σχετισκισμό και τον κοντόθωρο πραγματισμό των βολεμένων.

Τέλος, είπα ότι το καλύτερο όπλο για να αλλάξουν τα πράγματα δεν είναι η ¨βία¨ (και για το θέμα αυτό ακολούθησε στη συνέχεια μια ενδιαφέρουσα συζήτηση) αλλά η επικοινωνία και η ευρηματικότητα. Όταν έχεις δίκιο, όταν μπορείς να μιλήσεις και  όταν τα αιτήματά σου εκφράζουν την κοινωνία και όχι κάποια επί μέρους ομάδα, δεν έχεις ανάγκη από μεθόδους που εύκολα μπορούν να διαστρεβλωθούν.

Και ακόμη: Το θέμα είναι πως η επιστήμη δεν θα γίνει στείρος παραγωγός γενετικών και επικοινωνιακών παρεμβολών, αλλά, μέσα από τον κοινωνικό έλεγχο, παράγοντας ανθρώπινης ευτυχίας.

Αυτά προσπάθησα να πω στα παιδιά, χτες, στην κατειλημμένη Σχολή Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ.

Β.Ν.

Είμαι 16άρης. Όχι πια παιδί… Μεγάλωσα, μου το λένε όλοι. Αγαπώ τον κόσμο, αν και δεν τον καταλαβαίνω πολύ. Μέσα μου έχω κάτι σα φωτιά, είναι η νιότη μου λένε οι μεγάλοι. Αγαπώ τον κόσμο αλλά δε ξέρω αν με χωράει. Αγαπώ τον κόσμο αλλά δε μ’ αρέσει όπως τον έχουν καταντήσει. Θέλω πράγματα, αγάπη, σχέσεις με τους άλλους, αλλά δε ξέρω αν θα προλάβω να τα έχω. Στιγμές, στιγμές, θέλω να ψιθυρίσω πως η ζωή είν’ ωραία, αλλά (σουτ!) δεν είναι της μόδας. Στιγμές, στιγμές, θέλω να φωνάξω πως η ζωή είναι σκατά: Κάτι ρέει ανάποδα. Τα μούτρα των μεγάλων μου κρύβουν κάτι. Μια μαύρη αυλαία μου κρύβει το μέλλον…

Κατεβαίνω στους δρόμους.

Και σκοτώνομαι.

Είμαι μπάτσος. Το μακρύ χέρι του νόμου. Η μπουνιά του. Δεν με πληρώνουν καλά, ούτε μου τα εξηγούν όλα, αλλά έχω όπλο. Δεν έχουν όλοι όπλο. Εγώ έχω. Άλλοι έχουν λεφτά, άλλοι εξουσία, εγώ έχω όπλο. Όποιος μου κουνιέται τα βάζει με μια εξουσία πιο μεγάλη από εκείνον, μια εξουσία που στηρίζεται σε μένα. Μου τη δίνουν οι εξυπνάκηδες που τα βάζουν με το Νόμο, αλλά δεν τους έχω όλους του χεριού μου. Κάθε άλλο. (Μερικούς με βάζουν να τους φυλάω).  Αλλά, πιο πολύ δεν τα πάω τα κωλόπαιδα του μπαμπά τους. Που με βρίζουν και με τσαντίζουν και μου πετάνε φωτιές. Ανάβω.

Κατεβαίνω από το περιπολικό

Και σκοτώνω.

Δεν είμαι ούτε 16αρης ούτε μπάτσος

Δεν ήμουν σ’ αυτούς τους δρόμους, δεν είδα το φόνο. Είμαι παλιός. Απ’ αυτούς που στα σπάνε γιατί δε προλαβαίνεις να τους πεις κάτι, και  όλο και κάτι παρόμοιο έχουν ζήσει. Αποστασιοποίηση. Ήμουν έφηβος στα Ιουλιανά και στις αποστασίες. Θυμάμαι το Σωτήρη Πέτρουλα/τραγούδι να  απλώνεται και να καλύπτει τους καπνισμένους δρόμους της Αθήνας.

Ωστόσο θέλω να καταλάβω.

Τι άλλαξε;.., τι έχει μείνει ίδιο;

Β.Ν.

  [1]  Κοινωνική κατηγορία από τις πιο ανθεκτικές στο χρόνο. Οντότητα που, αν και όχι πάντοτε ιδιαίτερα ευδιάκριτη, καταφέρνει να ακμάζει και αναπαράγεται σε οποιοδήποτε περιβάλλον, γεωγραφικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, πολιτικό: Αυτά τα συμπαθή-απεχθή ανθρωπάκια.

Μια προσεκτική ματιά στο γύρο αρκεί για να τα εντοπίσετε να χαμογελούν ταπεινά ή και, σπανιότερα, να απαιτούν σεβασμό για την Αυτού Μετριότητά τους.

Όχι, δεν μιλώ για τους πολλούς ανώνυμους της ανθρώπινης περιπέτειας. Και σίγουρα δεν αναφέρομαι σε όλους εκείνους που επειδή δε θέλουν ή δε μπορούν να προσαρμοστούν στα όσα προβάλλονται κάθε φορά ως οι ¨συνταγές κοινωνικής επιτυχίας και καταξίωσης¨ καταλήγουν να παρασύρονται μοιραία από τον οδοστρωτήρα των κατεστημένων απόψεων και των εκάστοτε συσχετισμών δυνάμεων. Ούτε βέβαια σε εκείνους που στην ανωνυμία βρίσκουν το ύστατο καταφύγιο όπου μπορεί να προστατευθεί η πολύτιμη προσωπική τους αξιοπρέπεια.

Άλλωστε πολλά από τα ανθρωπάκια που με εμπνέουν σήμερα κάθε άλλο παρά ανώνυμα είναι. Αντιθέτως, σε μαζικές κοινωνίες σαν τη δική μας, όχι μόνον επιπλέουν, αλλά και διακρίνονται καταλαμβάνοντας επίκαιρες θέσεις. Τα ανθρωπάκια για τα οποία μιλώ ακούν (και υπακούουν) με θεοφοβούμενη ευλάβεια τις τρέχουσες συνταγές επιτυχίας και γίνονται σχετικά εύκολα  γραμματείς (και Φαρισαίοι), εκπρόσωποι του λαού, καθηγητές πανεπιστημίου,  αστέρες της τηλεόρασης, διαπρεπείς αναλυτές, και ό,τι άλλο το περίοπτο και μαζικώς προβεβλημένο!

Αυτά τα συμπαθή – ειδεχθή ανθρωπάκια, μπορεί να μη διαθέτουν ιδιαίτερη πρωτοτυπία, επαρκή δημιουργικότητα, ή στοιχειώδη ικανότητα να ξεπεράσουν τα τετριμμένα και τα στερεότυπα, όμως χάρη στον έμφυτο χαμαιλεοντισμό και την κεχαριτωμένη (και καθώς πρέπει) ευελιξία τους, στελεχώνουν διοικητικά συμβούλια, εκλεκτορικά σώματα, οργανώσεις αλληλεγγύης (μεταξύ των προνομιούχων), γενναιόδωρους δημόσιους οργανισμούς και γραφειοκρατικοποιημένες μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Και εκεί κάνουν καλά τη δουλειά τους. Στηρίζουν την αβλαβή μετριότητα (ως ιδέα και ως πρακτική) ή προσδένονται στον εκάστοτε ¨κακό πλην όμως δυναμικό χαρακτήρα¨ που θα τα προστατέψει και θα τα στηρίξει μελλοντικά. Γιατί τα ανθρωπάκια είναι συνήθως ανασφαλή και  χρειάζονται πατρονάρισμα, περιποίηση και εξασφάλιση.

   Σε σχέση με τους υφιστάμενούς τους, αρέσκονται στο να απαιτούν σεβασμό και γλυπτική αφοσίωση. Παράλληλα όμως δεν θέλουν να φαίνονται ¨εμπαθή¨ και αφήνουν να εννοηθεί ότι επειδή ξέρουν από πραγματισμό, είναι έτοιμα να διευκολύνουν την αναπαραγωγή του είδους επιτρέποντας την άνοδο και σε άλλους ομοίους τους.

Τα ανθρωπάκια ξέρουν ήδη απ’ έξω κι ανακατωτά τις ευκαιρίες που τους δίνει η κοινωνία της μάζας, η πολιτισμική βιομηχανία, η ¨θρησκεία¨ των δημοσίων σχέσεων και τα ισχυρά ιδιωτικά ΜΜΕ, ενώ εκείνοι που προκαλούν την (μετά βδελυγμίας) αντιπάθειά τους είναι οι ιδεολόγοι,  οι ονειροπόλοι, όλοι οι μη προβλέψιμοι (στα πλαίσια ενός χρησιμοθηρικού πραγματισμού), και οπωσδήποτε, οι χαρισματικοί που χαλάνε τη σούπα. 

Υποτίθεται ότι τα ανθρωπάκια, στην μετριότητά τους, μπορεί μεν να είναι αενάως και διαχρονικώς παρόντα, όμως δεν γράφουν Ιστορία. Μην είστε και τόσο σίγουροι. Ήδη, ευνοημένα από το πνεύμα της εποχής, έχουν αρχίσει να ξαναγράφουν την Ιστορία που ξέραμε, χρησιμοποιώντας τα δικά τους κριτήρια.

Β.Ν.

Θυμάστε τη ¨γυναίκα τανάλια¨ για την οποία τραγουδούσε με περισσή τρυφερότητα ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου πριν μερικά χρόνια; Καμία σχέση με την θηλυκή τανάλια που περιγράφω εδώ παρακάτω.

Εκείνη αντιστεκόταν στην εξουσία, παλιά και νέα, αυτή εδώ ενδίδει. Εκείνη κοιμόταν στα πάρκα, ετούτη κοιμάται με χάπια που επιτρέπονται και τα διαφημίζει η TV. Εκείνη ανήκε στα αγριόχορτα και τα αγριολούλουδα, ετούτη ανήκει σ΄άλλα άγρια, τ’ αρπαχτικά και τ’ αναρριχόμενα, το γένος kairoscopicus. Εκείνη ατίθαση, αντισυμβατική, επαναστάτρια, υπήρχε ανέκαθεν, έστω στο περιθώριο, αυτή εδώ το περιθώριο, αν δε το σνομπάρει, το εκμεταλλεύεται. Και επί πλέον δεν είναι τόσο παλιά. Μόλις που έχει ξεπεταχτεί από τη χοάνη της πολιτισμικής βιομηχανίας. Και δεν την έχει τραγουδήσει κανένας (εκτός ίσως από κάτι λογοτεχνίζοντες διαφημιστές ή κάτι απελπισμένους σκυλάδες -αυτό δεν το αποκλείω!).

Μιλάω για τη νέα κατασκευή του αναρυθμιζόμενου κατεστημένου: Την επιθετική και ενσωματωμένη στυλοβάτρια του νέου ανταγωνιστικού (άνευ όρων, περιορισμών και εγγυήσεων) και καταναλωτικού (χωρίς περίσκεψη και αναστολές) συστήματος της νέας εποχής. Ένα υβριδικό κατασκεύασμα με ολίγη από εξωτασουτιέν παλιομοδίτικό φεμινισμό και πολλή από τσαμπουκά της πιο κλασσικής ανδροκρατικής παράδοσης, το όλον διανθισμένο με λάιφ στάιλ στήσιμο και σινιέ προτιμήσεις. Και μάλιστα, όλα αυτά,  χωρίς εκείνο το μύθο περί συνέπειας και μπέσας που χρησιμοποιούσαμε εμείς οι άντρες παλιά, ως (ανεπαρκές) κάλυμμα και προσωπείο της εξουσίας μας.

Μου φαίνεται μυστήριο πώς ξεφύτρωσε κι αναρωτιέμαι τι λίπασμα την τρέφει…

Αλλά κάνω λάθος.

Ψάχνοντας, όλα έχουν μια εξήγηση. Ή τουλάχιστον μια πειστική εκδοχή!

Έστω κι αν πρέπει να γυρίσει κανείς πίσω για να καταλάβει (πηγαίνοντας κόντρα -τι να κάνουμε;-  στους απολογητές του νέου κατεστημένου που αδιαφορούν για την Ιστορία και τα διδάγματά της -όταν δεν την κακοποιούν).   

Δε θα πάω  πολύ πίσω. Μόλις καμιά εξηνταριά χρόνια πριν, όταν στη Χιροσίμα εξερράγη η Πρώτη Ολικά Θανατερή Βόμβα. Τότε που για πρώτη φορά αποκτήσαμε την τεχνολογική δυνατότητα για συλλογική αυτοκτονία, και το φάσμα του συλλογικού Τέλους άρχισε να αιωρείται πάνω από την ακόμη ανδροκρατούμενη και άκρατα επιθετική ανθρωπότητα.  

Σίγουρα δεν ήταν η πρώτη φορά που εμφανιζόταν το φάντασμα του Τέλους.

Για παράδειγμά, όλο το μεσαίωνα κοιμόμασταν αγκαλιά μαζί του. Ήταν το ¨Τέλος τους Κόσμου¨ των προφητειών. Η Αποκάλυψη! Αλλά εκείνο ήταν ένα φάντασμα απειλητικό μεν, πλην όμως θεόσταλτο και θεοκινούμενο (το διαχειρίζονταν, για λογαριασμό του φαντασιακού μας, καπάτσοι επικοινωνητές-ιερείς), και εμείς δε μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα, εκτός από λίγη οικονομία στις αμαρτίες. Κι ένα κακό για το οποίο δε μπορείς  να κάνεις τίποτα, είναι μισό κακό. Η νέα όμως απειλή ξεκινούσε από μας, από μέσα μας. Και η ενοχή, το κακό, το διπλασιάζει.  

Μέχρι που έσκασε η Βόμβα, εκδηλώναμε (χωρίς προβληματισμούς για τις συνέπειες και θεωρώντας τες απολύτως φυσιολογικές και νόμιμες)  δύο ειδών επιθετικότητες, που και τις δύο τις ασκούσαμε βασικά οι αρσενικοί.

Την επιθετικότητα ενάντια στους άλλους και την επιθετικότητα ενάντια στη φύση.

Αυτή η δεύτερη (εντατικό άρμεγμα από τη φύση μέσω της επιστήμης και της τεχνολογίας όσων εμείς κρίναμε ως αναγκαία, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις της αφαίμαξης στη συνολική Ζωή), δεν είχε συναντήσει ακόμη (τότε) τα οικολογικά όριά της. Όχι τουλάχιστον με τρόπο ορατό  -ο κόσμος ήταν ακόμη απέραντος (όσο κι αν  κάποιες ενοχές αντικαθρεφτίζονταν ήδη σε αρχαίους μύθους, όπως εκείνος του Προμηθέα ή της βιβλικής Βαβέλ). Όμως κι αυτό το οδυνηρό ξύπνημα δε θα αργούσε να συμβεί. Ήταν υπόθεση μιας μόνο γενιάς. 

Η πρώτη, πάλι, επιθετικότητα,  οδηγούσε σε διαρκείς πολέμους. Αλλά οι παλιοί πόλεμοι, όσο καταστροφικοί κι αν ήταν, δεν έβαζαν σε κίνδυνο τη συνολική ύπαρξη του είδους. Μπορεί ο εκάστοτε φουσκωτός να ξεκινούσε απτόητος, κάθε τόσο, τις κατακτητικές εκστρατείες του ανά τον κόσμο, αλλά με ρόπαλα και σπαθιά, άντε και με τουφέκια και κανόνια, κινδύνευαν μόνο κάποιοι μάχιμοι αντίπαλοι, κάμποσοι άμαχοι, άντε κι ο ίδιος ο τσαμπουκάς και οι δικοί του. Η υπόλοιπη ανθρωπότητα τη σκαπουλάριζε.Από τη Χιροσίμα και μετά δε θα είναι πια έτσι! Ο φουσκωτός τσαμπουκάς θα μπορεί να μας πάρει όλους στο λαιμό του! 

Τον καιρό που πρωτοφάνηκε το μανιτάρι, γεννιόταν μια γενιά, η γενιά που μεγάλωσε με τη Βόμβα και τα οπτικοακουστικά μέσα και που το ’68 (εικοσάρα πια) εξεγέρθηκε ζητώντας το λόγο (στην Ελλάδα λίγο αργότερα, και λίγο αλλιώτικα, λόγω χούντας).

Εν τάξει, μπορεί κάποιοι στη συνέχεια να κατέληξαν Κόν Μπετίτ, Δαμανάκη ή Ανδρουλάκης, αυτό δε σημαίνει ότι τότε δεν έγινε μια πλατιά και ισχυρή εξέγερση συνειδήσεων.

Καταλάβαμε λοιπόν, διαισθητικά στην αρχή, πιο συνειδητά αργότερα,  μερικοί στην αρχή, πιο πολλοί στη συνέχεια, ότι αν η επιθετικότητα δεν είναι πια μέσο επιβίωσης, αλλά κίνδυνος εξάλειψης, και  αν η επιθετικότητα είναι κυρίως χαρακτηριστικό της άρχουσας ανδροκρατίας, είναι καιρός να δοκιμάσουμε τη συμβολή του «άλλου μισού τ’ ουρανού» πού ’λεγε κι ο μακαρίτης, ο Μάο.

Κι έτσι πολλοί από μας γίναμε ¨φεμινιστές¨, δηλαδή οπαδοί μιας εναλλακτικής μορφής διαχείρισης της επιβίωσης. Που δε θα ’μοιαζε με τη δικιά μας. Που θα αρθρωνόταν γύρω από τον γυναικείο αλτρουισμό και τη Λυσιστράτειο ειρηνοφιλία. Που θα αναδείκνυε τα πανανθρώπινα κοινά σημεία που εμείς αγνοήσαμε! 

Βέβαια, εδώ που τα λέμε, εκείνο που πρωτοσυναντήσαμε, ήδη τη δεκαετία του 70, ήταν  ο ζόρικος φεμινισμός που κήρυσσε τον πόλεμο στους αρσενικούς αδιακρίτως. Το παραβλέψαμε, είπαμε ότι κάθε κίνημα έχει τις παιδικές του ασθένειες, και ότι, έστω κι αν η Ιστορία δεν δέχεται τις ηθικο-συναισθηματικές εκδοχές, μετά από χιλιετίες εξάρτησης κάποια απωθημένα θα βγαίνανε στην επιφάνεια με επιθετικό τρόπο. Και περιμέναμε να φανεί η θηλυκή Πρόταση. Και περιμένουμε ακόμη. 

Στο μεταξύ όμως ο κόσμος άλλαξε. ¨Όχι όπως θα θέλαμε εμείς. Οι αλλαγές στο πεδίο της γνώσης (χάρη σε μια ιδιότυπη πολιτικοκοινωνική συγκυρία) συνοδευτήκαν από μια σειρά κοινωνικών και πολιτισμικών αλλαγών που, απρόσμενα, προέρχονταν, αυτή τη φορά, από τα Πάνω. Παράδοξο: τα Πάνω έπαψαν να είναι ¨συντηρητικά¨, τουλάχιστο σε ορισμένα πεδία. Ξαφνικά τα Πάνω έγιναν ¨απελευθερωμένα¨ και (παίζοντας με τις λέξεις) ¨φιλελεύθερα¨, αν όχι σε όλους τους τομείς, στον οικονομικό -αυτονόητα  και στον σεξουαλικό ομολογημένα! Αφού πρώτα και οι δύο εκχυδαϊστήκαν δεόντως!

Τα Πάνω, απαρτιζόμενα τώρα από πανίσχυρους ιδιώτες μπορούσαν πλέον, χάρη στις ικανότητες των υπολογιστών, να χειριστούν μεγάλους πληθυσμούς (αγαθά, ανθρώπους) χωρίς τη αρωγή της κρατικής μηχανής. Άρα το κράτος κατέστη περιττό! (ιδιαίτερα, φυσικά, το κοινωνικό κράτος). Οι Ιδιώτες ιδιοποιήθηκαν τα νέα Μέσα Επικοινωνίας και έτσι δεν έχουν ανάγκη ούτε καν τον κοινωνικοποιητικό ρόλο των παραδοσιακών θεσμών, όπως πχ η Εκκλησία. Έτσι, όλως παραδόξως, μπήκε ακόμη κι αυτή στο στόχαστρο του (οικονομικά) εξαρτημένου τηλεπικοινωνιακού ιεραρχείου.

Τα Πάνω αυτήν την περίοδο δεν χρειάζονται Αρχές. Ούτε Ηθική. Ίσως όταν η νέα κατάσταση παγιωθεί να επινοήσουν καινούργιες. Για την ώρα αρκούνται στην άνοια του ¨πολιτικώς ορθού¨ ψελλίσματος.  Ωστόσο το νέο κατεστημένο έχει ανάγκη  από (υψηλά, μέσα και χαμηλόβαθμα) διαχειριστικά στελέχη. Και να που δίπλα στον ανανήψαντα τέως αριστερό (εδώ χρειάζεται ειδική μελέτη) και τον ταλαίπωρο, στρεσαρισμένο και ανασφαλή γιάπη, σκάει μύτη και η ¨γυναίκα τανάλια¨. 

Στις εμποροκρατούμενες καταναλωτικές κοινωνίες ο παραδοσιακός αρσενικός (και οι χοντροκομμένες αξίες που κουβαλάει -έστω κι αν αυτές οι αξίες αναφέρονται απλά σε ένα επίπεδο εξιδανίκευσης και όχι απαραίτητα στη πράξη),  δεν κρίνεται αρκετά προσιδιάζων ώστε να προσφέρει τα χρειαζούμενα στο νέο σύστημα. Δεν μπορείς να πείθεις ότι πουλάς τις καλύτερες αόρατες υπηρεσίες και ταυτόχρονα να ισχυρίζεσαι ότι ¨έχεις μπέσα¨ και ότι ¨φοράς παντελόνια. Δε δένει!

Οι κατά καιρούς  επικοινωνητές (χειριστές του φαντασιακού) της ανδροκρατικής κοινωνίας, είχαν επινοήσει διάφορα ιδεολογικά συστήματα προκειμένου να αιτιολογήσουν και να διατηρήσουν την ανδρική εξουσία. Και θα μπορούσε να πει κανείς ότι, όσο πιο μεγάλη υπήρξε αυτή η εξουσία, τόσο πιο ωραιοποιημένα υπήρξαν τα σχετικά ιδεολογήματα.  (Παράδειγμα, ο μεσαιωνικός ιπποτισμός. Αριστοτεχνική κατασκευή με διαχρονική εμβέλεια, τον τελευταίο καιρό στα αζήτητα της κυρίαρχης κουλτούρας).

 Όμως, οι ιδεολογικές κατασκευές λειτουργούν επειδή γίνονται πιστευτές, άσχετα αν εφαρμόζονται κατά γράμμα ή όχι. Υπό την επιρροή ακατάλληλων ιδεολογημάτων, ο κλασσικός αρσενικός, δεν κάνει πια για διευθυντικό στέλεχος της Νέας Εποχής: θα πρέπει πλέον να αντικατασταθεί από κάποιο υποκατάστατο. Βέβαια, εξ ίσου ακατάλληλες είναι και οι αλτρουιστικά θηλυκές γυναίκες, όπως εξ άλλου και οι ιδεολογίζουσες κλασσικές φεμινίστριες.

Να λοιπόν που, εκ των πραγμάτων, αναδεικνύεται η σημασία και η χρησιμότητα της γυναίκας ¨τανάλια¨.

Καταναλώτρια χωρίς ενοχές, λάτρης του παρόντος, με νέο είδος επιθετικής συμπεριφοράς -πιο προσαρμοσμένο στην ασυνέπεια του συστήματος, εύπλαστη από τους Πάνω λόγω παντελούς έλλειψης προσανατολιστικών αξόνων, αλλά ταυτόχρονα άτεγκτη προς τους κάτω λόγω αναρριχητικών φιλοδοξιών, έρχεται να συμπλεύσει (με τα νύχια έξω) με τον αρσενικό γιάπη, ο οποίος έχει κάνει ήδη ό,τι του ήταν δυνατό για να προσαρμοστεί στις ανάγκες της εμποροκρατίας και της κατανάλωσης (άλλα μου φαίνεται ότι εν τέλει χάνει το παιχνίδι).                    

Βασίλης Νόττας                                              

Ο μικρός ήρωας ήταν έφηβος, αλλά φορούσε κοντά παντελόνια.

Ο μικρός ήρωας αντιστεκόταν στους αυταρχικούς τύπους της εποχής του, όσο δυνατοί κι αν φαίνονταν.

Ο μικρός ήρωας δεν ήταν πραγματιστής.

Ο μικρός ήρωας αγαπούσε την πατρίδα του.

Ο μικρός ήρωας αγαπούσε την Κατερίνα, αλλά δεν της το είπε ποτέ καθαρά. Περίμενε τους αίσιους καιρούς που -πού θα πήγαιναν;- κάποτε θα έρχονταν… και θα ήταν, τότε, καιροί ειρήνης, αγάπης, έρωτα…

Και αν μετά την κατοχή και την αντίσταση ήρθαν οι καιροί του εμφύλιου εφιάλτη, ο μικρός ήρωας δεν το ήξερε, ούτε θα ’θελε να το ξέρει…

Ο μικρός ήρωας είχε ένα φίλο, τον Σπίθα, που πεινούσε. Πάντα!

Ο μικρός ήρωας είχε πολλούς σατανικούς εχθρούς, και τους νικούσε. Πάντα.

Ο μικρός ήρωας είχε σφεντόνα και κλεμμένο από τους κατακτητές αυτόματο.

Ο μικρός ήρωας ήξερε να μεταμφιέζεται και να ξεγελάει τους κακούς.

Ο μικρός ήρωας ήξερε να κρύβεται σε στρώματα, μπαούλα, και άλλους απίθανους κρυψώνες και να ξεγελάει τις ανήσυχες για το μέλλον μαμάδες.

Ο μικρός ήρωας έκανε παρέα στα σκοτεινά βάθη του μπαούλου με τον Γκαούρ, με την μελαψή Ταταμπού, με τον Έλληνα Υπεράνθρωπο, με τον Ποκοπίκο, με την Χουχού, με τον Κοντοστούπη…

Ο μικρός ήρωας μπορούσε να τρυπώνει ανάμεσα στα νομιμόφρονα εκπαιδευτικά βιβλία και να φτάνει παντού, ακόμα και στη σχολική τάξη παραπλανώντας δασκάλους και παιδονόμους επιστάτες.

Ο μικρός ήρωας μπορούσε να ανταλλαγεί. Ως σκληρό νόμισμα!

Με γκαζές, βώλους γαλατάδες, κλασσικά εικονογραφημένα, Καραγκιόζηδες, παραμύθια, Πηνελόπη Δέλτα, Ιούλιο Βερν και -στις καθώς πρέπει συνοικίες- ακόμη και με τη Διάπλαση των Παίδων.

Ο μικρός ήρωας ήταν έφηβος με κοντά παντελόνια.

Ο μικρός ήρωας έζησε έφηβος εκατοντάδες επεισόδια.

Ο μικρός ήρωας έφυγε έφηβος.

Εμείς μεγαλώσαμε.

Βασίλης Νόττας 

Δεν ξέρω αν άλλος λαός έχει στο εορτολόγιό του μια μέρα αφιερωμένη στην ¨πρέπουσα άρνηση¨.

Δε μου προκύπτει.

Εμείς ναι. Εμείς γιορτάζουμε ακόμη το ¨όχι¨.

Έστω κι αν οι καιροί έχουν καταντήσει πια μαζικοί.

Έστω κι αν η εμπορευματική παγκοσμιοποίηση επελαύνει ισοπεδώνοντας αντιρρησίες και ενιστάμενους.

Έστω κι αν οι συνδιαλλαγές συνιστώνται πλέον ως πιο ¨καθώς πρέπει¨ από τις αμφισβητήσεις.

Έστω κι αν ένα ¨ίσως¨, ένα ¨μπορεί¨, ένα ¨θα δούμε¨ φαντάζουν πολύ πιο πολιτικώς ορθά από τη ρητή απόρριψη των ¨τελεσιγράφων¨ των εκάστοτε δυνατών.

Έστω κι αν σήμερα οι αρνητές, ακόμη και οι προσήκοντες, κινδυνεύουν να θεωρηθούν αντικαθεστωτικά στοιχεία και να απομονωθούν ή να εξοβελιστούν.

Ή ίσως  πάλι να είναι ακριβώς γι αυτό που μπαφιασμένοι από τους λογής λογής καθημερινούς συμβιβασμούς, θα επιθυμούσαμε ενδόμυχα να κραυγάσουμε ¨όχι¨.

Έστω συμβολικά.

Έστω με την ευκαιρία μιας εθνικής γιορτής.

Και να πανηγυρίσουμε προς τιμήν των ωραίων και δίκαιων αρνητών, που τότε μπορεί να εξέφραζαν αισθήματα πατριωτικά, σήμερα όμως θα έλεγαν ¨όχι¨ σε ένα σωρό πιο ύπουλες απειλές.

Γιατί δε θα είναι βέβαια σε βάρος των Ιταλών ή των Γερμανών εισβολέων που θα καλοντυθούμε, θα παρελάσουμε, θα γιορτάσουμε.

Αυτοί είναι πλέον καλοί φίλοι και -ως συνευρωπαίοι- συμμέτοχοι του μέλλοντός μας.

Ούτε στήνουμε την επέτειο μόνο για να θυμόμαστε την ήττα των τότε αυταρχικών καθεστώτων τους – άλλωστε και η δική μας χώρα είχε τότε προσβληθεί από την ίδια πολιτική αρρώστια.

Όχι, εκείνο που κάνει τη γιορτή διαχρονική είναι η αναφορά της στην απλή, ρητή άρνηση των καιροσκοπικών συμβιβασμών.

Η άρνηση ως αξιοπρέπεια, ως αυτοσεβασμός, ως πραγματική ελευθερία.

Το καίριο σημείο δεν είναι στην άνιση μάχη ούτε στην τελική νίκη, αν οι συγκυρίες το επιτρέψουν.

Η καίρια στιγμή, η δύσκολη στιγμή είναι όταν κανείς αποφασίζει να αντισταθεί, παρόλο που οι συσχετισμοί τον αδικούν, παρόλο που οι καιροσκόποι ήδη λακίζουν στην κατηφόρα της κατάφασης.

Αυτή είναι η στιγμή που αξίζει τη μνήμη και την επέτειο.

Και αφού μέχρι τώρα κανένας δε τόλμησε να προτείνει μια γιορτή για το ¨ναι¨, ένα πανηγύρι για το ¨μάλιστα¨, ένα πάρτι για το ¨γιες σερ¨, ένα συμπόσιο για το ¨οπωσδήποτε¨, για το ¨δίχως άλλο¨, για το ¨ό,τι πεις (αφεντικό)¨, μπορούμε ενδεχομένως με αφορμή την εικοστή ογδόη Οκτωβρίου να συζητήσουμε δημόσια τι πάει να πει σήμερα το ¨όχι¨.

Και σε ποιες περιπτώσεις θα άξιζε τον κόπο να το ξαναπροφέρουμε και να το υπερασπιστούμε.

 Βασίλης Νόττας   

Το ΠΑΣΟΚ οδεύει προς εκλογή νέου ηγέτη, κι  εγώ θυμήθηκα, και λέω να σας διηγηθώ, μια μικρή προσωπική εμπειρία που συνέβη πριν τέσσερα περίπου χρόνια, όταν είχαμε την πρώτη πανηγυρική εφαρμογή «αμεσο-δημοκρατικής εκλογής αρχηγού», όπως τουλάχιστον τη νοούσε η τότε ηγεσία του κινήματος.

Όντας ενεργό μέλος παλιότερα, ήμουν ήδη την εποχή εκείνη ξεκομμένος από την κομματική ζωή.

Έβλεπα ότι τα παλιά οράματα πνίγονταν μέσα σ ’ένα κύμα βολεμένου πραγματισμού που κατακυρίευε την οργάνωση, τον τόπο και πολύ περισσότερο το χώρο της δουλειάς μου (στο πανεπιστήμιο).  

Αλλά δεν ήταν μόνο που εγώ αισθανόμουν κάθε μέρα και πιο απογοητευμένος, ήταν και που επί περίπου μια δεκαετία εκκρεμούσε η μετακίνηση (που είχα ζητήσει) από την κλαδική των μηχανικών στην οργάνωση του πανεπιστημίου (με τους μηχανικούς είχα ζήσει περιόδους δημιουργικής πολιτικής έξαρσης, αλλά στο μεταξύ είχα αλλάξει κύρια απασχόληση και μου φάνηκε εύλογο να δρω πολιτικά στο χώρο της νέας μου δουλειάς). 

Όμως λογάριαζα χωρίς τη ανερμάτιστη κομματική γραφειοκρατία ή τις διάφορες (όσο και αδιαφανείς) σκοπιμότητές της. Το αποτέλεσμα ήταν ότι η μετακίνηση τρενάριζε, ενώ με θυμόντουσαν μόνο στις αρχαιρεσίες των μηχανικών ή των πανεπιστημιακών και με ξεχνούσαν στις κομματικές διεργασίες, έως ότου τις κατάργησαν, και αυτές, ολωσδιόλου.

Ας είναι.

Έτσι φτάσαμε στο τέλος της εποχής Σημίτη, στην «παράδοση του δαχτυλιδιού», και στην απόπειρα νομιμοποίησης της νέας ηγεσίας μέσω μιας θεαματικής κινητοποίησης των μελών και των φίλων.

Εμένα, η όλη ιστορία μου φάνηκε αστεία και έτσι δημοσίευσα στην εφημερίδα ¨Μακεδονία¨ το σχόλιο που σας παραθέτω αμέσως παρακάτω: 

¨Μακεδονία¨ Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2004

Πώς  (επιτέλους)  ανακηρύχθηκα  αρχηγός  της  οικογενείας μου

Κι εγώ, όπως και πολλοί άλλοι της γενιάς μου, δεν πρόλαβα.

Είτε το ήθελα πολύ, είτε δεν είχα νοιώσει την ανάγκη ως αδήριτη, γεγονός είναι πάντως ότι δεν πρόλαβα.

Στο παρελθόν άλλοι το είχαν κατορθώσει!

Πολλοί! Με γενική συναίνεση, δια νόμου, χωρίς ιστορίες και αντιρρήσεις.

Όλοι σχεδόν οι αρσενικοί πριν από τη γενιά μου, από καταβολής ιστορίας δηλαδή, σχεδόν όλοι είχαν διατελέσει αρχηγοί οικογενείας.

Ως και ο πατέρας μου, αν και αυτός κάποιες ενστάσεις χρειάστηκε να τις αντιμετωπίσει. Για τον παππού και τους προγενέστερους ούτε συζήτηση!

Αρχηγοί με κύρος, ακολούθους και αυλή (με πηγάδι)!

Εγώ πάλι έπεσα σε εποχή μετασχηματισμών, αλλαγών και μεταλλάξεων και το θέμα δεν πρόλαβε καν να τεθεί.

Γνώρισα τη γυναίκα μου μέσα στα καπνογόνα του ευρωπαϊκού ’68. Μεγάλη τότε η κουβέντα για εξίσωση, για δημοκρατία, για συμμετοχή, τίποτα για αρχηγούς, έστω οικογενειακούς και οικόσιτους.

Όταν αργότερα διαμορφωθήκαμε σε (τριμελή) οικογένεια, και πάλι προέκυψε πιο σημαντικό το να περάσει κανείς αυτό που νόμιζε σωστό (πράγμα όχι εύκολο) παρά να διεκδικήσει να τον ανακηρύξουν αρχηγό.

Εξ άλλου όλα τα μέλη ήξεραν να επικαλούνται τις δημοκρατικές διαδικασίες. Άλλωστε τι μάθαμε τόσα χρόνια αντιχουντικοί και τι διδάξαμε το παιδί μας; Ότι η δημοκρατία είναι ένα λειτουργικό σύστημα που βοηθά στο να ληφθούν αποφάσεις. Πως δικαιώνει και πως δικαιώνεται.

Εγώ, η σύζυγος και ο γιος, λοιπόν, πλειοψηφίες εναλλασσόμενες (τι να πρωτοκάνεις με ένα 33,3%) σε εγρήγορση διαρκή, και εμένα να μου βγαίνει δύσκολο να διεκδικήσω την πατροπαράδοτη, πανηγυρική και (όσο γίνεται) πιο μόνιμη αρχηγία.

Όλα έδειχναν ότι θα ήμουν καταδικασμένος να μη ζήσω (ούτε εξ αντανακλάσεως, ούτε με την τήρηση των δημοκρατικών διαδικασιών) την περιπόθητη αίγλη, το ευγενές αίσθημα, τη σώφρονα ευθύνη και τη δημοκρατική ευεξία του να είσαι αρχηγός αυτής της μικρής μεν, πλην όμως σημαντικής κοινωνικής ομάδας.

Ώσπου άκουσα να μιλούν για τη σύγχρονη, μεταμοντέρνα εκδοχή της συμμετοχικής δημοκρατίας.

Εδώ που τα λέμε, περί συμμετοχής ήξερα. Τι στην ευχή ’68 είχα ζήσει!

Δεν ήξερα όμως ότι η έννοια μπορούσε να αναπλαστεί, να διασταλεί και να αποδώσει καρπούς την Τρίτη Χιλιετία.

Όταν το ’μαθα, αποφάσισα να περάσω στη δράση!

Ο νέος παράγων που με βοήθησε να ξεπεράσω το εξουσιαστικό μου τέλμα ήταν η έννοια του ¨φίλου¨. Πράγματι (ευτυχώς) η οικογένειά μου δεν είχε μόνο μέλη. Είχε και φίλους! Φίλους που την εγκρίνανε, που την τιμούσαν με επισκέψεις, που συμμετείχαν σε μακαρονάδες και οικογενειακές χαρτοπαιξίες.

Η νέα συμμετοχική αντίληψη μου επέβαλε να μην τους στερήσω το δικαίωμα ψήφου. Τουλάχιστον σε θέματα που (εγώ) έκρινα ότι ήταν συμμετοχικώς ωφέλιμα.

Την περασμένη Κυριακή, λοιπόν, τους κάλεσα να εκφραστούν ελεύθερα, αυτοπροσώπως, τηλεφωνικά, με φαξ, με τέλεξ και βεβαίως με ι-μέιλ πάνω στο επίμαχο θέμα: «Τι θα λέγατε αν γινόμουν ο αρχηγός της οικογενείας μου;».

Πιο μπροστά είχα φροντίσει να τους υποσχεθώ ότι οι γαστρονομικές παροχές σε επίπεδο παρέας όχι μόνο θα συνεχίζονταν αλλά και θα επαυξάνονταν!

Την πεθερά μου, που μπορεί να μην είναι αρκετά μεταμοντέρνα ώστε να καταλαβαίνει πλήρως τα επιτεύγματα της σύγχρονης πολιτικής επικοινωνίας, αλλά που έχει κάποιες υγιείς παραδοσιακές απόψεις για την οικογενειακή ιεραρχία, τη διόρισα επικεφαλής της (μονομελούς) εφορευτικής επιτροπής.

Το βράδυ έκανα την καταμέτρηση.

Έπιασα φοβερά ποσοστά!

«Αυτονόητο!», «Φυσικό!», «Έμπαινε μεγάλε!» έλεγαν μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές ψήφους.

ΥΓ, Η γυναίκα μου έχει κάποιες ενστάσεις για τις διαδικασίες, αλλά της εξήγησα ότι πρέπει να εκσυγχρονιστεί, γιατί ο κόσμος άλλαξε και η οικονομοτεχνική προοπτική των νέων καιρών θα την αφήσει εκτός εξελίξεων. 

****

Εγώ έγραψα τότε τα παραπάνω και ο νοών νοείτω.

Και φυσικά, (παρά τα παράπονα της πεθεράς μου), δεν έλαβα μέρος στην αστεία αυτή διαδικασία εκλογής πολιτικού αρχηγού, χωρίς αντίπαλο και χωρίς καθορισμένο εκλογικό σώμα.

Για αυτό και μου προξένησε μάλλον έκπληξη, όταν λίγο καιρό μετά, το τηλέφωνο χτύπησε και μια άγνωστη νεανική γυναικεία φωνή με προσκάλεσε στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Και όχι μόνον εξεπλάγην, αλλά επί πλέον είχα μία πιο εξειδικευμένη απορία: Πού με βρήκανε; Πού με είχαν τελικά καταχωνιασμένο;

Στους αρχιτέκτονες μηχανικούς;  στους κοινωνιολόγους; στους πανεπιστημιακούς;

Αν και δε περίμενα απάντηση από την άγνωστη νεανική γυναικεία φωνή, το διατύπωσα το ερώτημα. 

Και είχα την απάντηση άμεσα:

«Μα από τον κατάλογο εκείνων που ψήφισαν τον Πρόεδρο…» 

Έμεινα κόκαλο! 

ΥΓ Σπουδαία τα λάχανα θα μου πείτε… Και θα ’χετε δίκιο. Άλλωστε οι θλιβερές μικροϊστορίες σαν την παραπάνω δεν είναι ότι με πτοούν. Αντίθετα, αισθάνομαι και πάλι τη διάθεση να εκφραστώ πολιτικά. Επιτέλους, και πάλι στο ΠΑΣΟΚ ένα υγιές ψυχόδραμα. Όπως παλιά.

Θα τα ξαναπούμε σύντομα.

Βασίλης Νόττας    

Το κείμενο μετακόμισε εδώ δίπλα, στη στήλη ¨Σελίδες¨.

Θα το βρείτε κάνοντας ¨κλικ¨ στον τίτλο ¨μη πετάς τη μπουκιά σου¨.

«Ελευθερία ή θάνατος!»

«Ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη!»

«Σε γνωρίζω από τη κόψη του σπαθιού την τρομερή!» και πολλά άλλα.

Ιερά, καθιερωμένα, επετειακά!

Και όμως, νομίζω ότι το ερώτημα είναι θεμιτό: Τι στο καλό είναι άραγε αυτή η ευλογημένη η Ελευθερία σήμερα;

Στο όνομα ποιας ακριβώς αξίας διάφοροι τύποι, όπως π.χ. άλλοτε οι ¨φιλελεύθεροι¨ και τώρα οι -παντοδύναμοι και παγκοσμιοποιούντες- ¨νεοφιλελεύθεροι¨,  απαιτούν να μας κυβερνήσουν;

Πρόκειται άραγε για την ελευθερία να ψηφίζω ανά τακτά χρονικά διαστήματα τους κυβερνήτες μου;

Ή για την ελευθερία να μπορώ  να λέω ό,τι σκέφτομαι;

Ή για την ελευθερία να ξέρω όλα τα απαραίτητα για το ποιόν και τις προθέσεις των υποψηφίων αρχόντων (ώστε να μπορώ να τους επιλέξω) και τις πρακτικές της εξουσίας (ώστε να μπορώ να την ελέγξω);

Ή μήπως προέχει η ελευθερία του να διαθέτω την απαραίτητη τροφή για να επιζήσω;

Ή η ελευθερία του να μην έχω ξένο δυνάστη στη πατρίδα μου;

(Το να έχω πατρίδα εξακολουθεί άραγε να αποτελεί αναγνωρισμένο δικαίωμα ή μήπως δεν πρόκειται παρά για μια ξεπερασμένη και καταδικαστέα επιβίωση των διαφωτιστικών ιδεών που θα πρέπει να εξαλειφτεί;)

Ή μήπως μιλάμε για την ελευθερία να εμπορεύομαι και να κερδοσκοπώ χωρίς να με εμποδίζουν κρατικοί έλεγχοι και άλλες ¨παρωχημένες¨ σοσιαλίζουσες πρακτικές;

Ή, ή, ή…

Εντάξει, η τρίτη χιλιετία άρχισε ήδη, και για ορισμένα πράγματα θα έπρεπε να έχουμε ιδέες ξεκάθαρες.

Είχαμε -υποτίθεται- όλο τον καιρό στη διάθεσή μας για να αποφασίσουμε. 

Και πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για θέματα βασικά, για τα οποία γράφτηκαν σοφά συγγράμματα και εμπεριστατωμένες διατριβές και για τα οποία έγιναν αιματηροί αγώνες και αδελφοκτόνες επαναστάσεις…

Υπάρχουν όμως, φαίνεται, κάποιες έννοιες που, χτύπα τες από ’δω, τράβα τες από κει είναι δυνατό να μπάζουν ή να ξεχειλώνουν σε νόημα, ανάλογα με τη δύναμη επιβολής που διαθέτεις.

Και η δύστυχη η «Ελευθερία» είναι μία απ’ αυτές.

Θα ήθελα να μπορούσα να απαντήσω στο ερώτημα «για ποια ελευθερία μιλάμε;» με την κλασσική διατύπωση: Θεμιτή ελευθερία δεν είναι κάθε ελευθερία, αλλά μόνον εκείνη που δεν θίγει τις ελευθερίες των άλλων.

Γιατί αν τις θίγει δεν είναι ελευθερία, αλλά επιβολή, τσαμπουκάς, νταηλίκι.

Όμως αν και θα το ’θελα, δε μπορώ.

Γιατί η διατύπωση είναι δεοντολογική και λέει μόνο πώς θα έπρεπε να είναι τα πράγματα.

Ενώ το ερώτημα είναι οντολογικό και αφορά το τι στην ευχή πραγματικές ελευθερίες υπάρχουν σήμερα, σε μια εποχή δηλαδή που ακούγονται πολλά περί ελευθερίας, αλλά και που, παράλληλα, υπάρχει πολλή επιβολή, πολύς τσαμπουκάς και πολύ νταηλίκι.

Και δεν υπάρχει πιο κλασσική μέθοδος αποπροσανατολισμού από το να απαντάς στα οντολογικά ερωτήματα με δεοντολογικές ευχές.

Σήμερα λοιπόν, παρά τα παγκοσμιοποιητικά φληναφήματα, η έννοια της υπαρκτής ελευθερίας (του υπαρκτού φιλελευθερισμού θα έλεγα) κάθε άλλο παρά παγκοσμιοποιημένη και οικουμενικά ενιαία εμφανίζεται.

 Μ’ άλλα λόγια, με διαφορετικά κριτήρια οι βορειοαμερικανοί διεκδικούν την ελευθερία να καταναλώνουν τη μισή παγκόσμια ενέργεια από μόνοι τους, ενώ με άλλα μέτρα και σταθμά αντιμετωπίζονται οι αφρικανοί που θα ήθελαν να είναι ελεύθεροι να ζήσουν (όχι να ζήσουν ελεύθερα, δε ζητάνε τόσα πολλά, απλώς να ζήσουν).

Και όχι μόνον αυτό. Οι αφρικανοί και άλλοι ομότυχοί τους επιπλήττονται κιόλας επειδή δεν έχουν σταθερά δημοκρατικά καθεστώτα, δε διεξάγουν τακτικά καλλιστεία, και για άλλες παρόμοιες ελλείψεις, ενώ τίποτα δεν αποκλείει να υποστούν και μια μικρή θανατηφόρα και μιαροποιούσα εισβολή προκειμένου να εκδημοκρατιστούν κατά το δοκούν.

Και όσον αφορά τον Βολτέρο και τις γνωστές καλές του προθέσεις για τον ελεύθερο διάλογο (δε συμφωνώ μαζί σου αλλά θα πέθαινα για να μπορείς να εκφράζεσαι ελεύθερα), το ’ψαξα:

Ήταν φιλελεύθερος.

Και δουλέμπορος.

 Βασίλης Νόττας 

(Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλιότερα, αλλά δε νομίζω ότι άλλαξε κάτι από τότε).

  Το κείμενο μετακόμισε εδώ δίπλα, στις σελίδες(pages), κάτω από το ¨κάτι λένε ακόμη¨.

Εδώ παρακάτω παραμένουν τα αρχικά σχόλια

Το κείμενο μετακόμισε εδώ δίπλα, στις ¨σελίδες¨ ¨pages¨, κάτω από αυτά που ¨κάτι λένε ακόμη¨.

Εδώ παρακάτω παραμένουν τα αρχικά σχόλια.